TRANSKRISAUN HANOIN S.E. PREZIDENTE REPÚLIKA TAUR MATAN RUAK NIAN KONA-BA NEGOSISAUN FRONTEIRA TASI TIMÓR HO AUSTRÁLIA : TMR “Alin foin-sa’e bele! Ha’u ida funu tinan 24 mak ha’u labele defende fali Timór?”

by Media Team Posted on

Perguntas:

Ha’u-nia naran Fernando Pereira. Ha’u iha perguntas 2 de’it ne’ebé atu hato’o ba Sua Exelénsia. Ha’u-nia perguntas em nome do povu Saniri ezije mós ba Xefe Estadu atu halo negosiasaun kona-ba median line ho Austrália. Tanba ita ko’alia kona-ba dezenvolvimentu orsamentu boot, orsamentu hirak-ne’e mai husi ita-nia petróleu, tan ne’e mak em nome do Suku Saniri ezije ba Estadu atu halo negosiasaun ho malirin atu nune’e bele hetan solusaun ne’ebé mak di’ak ba ita-nia rai ida-ne’e atu ezije ita-nia direitu.

Resposta:

Direitu ita-nian ho Austrália bele, horibainhira ha’u iha Maubara ko’alia, sira iha Dili ne’ebá halo komentáriu boot, balun dehan Prezidente la apoia. Iha Timor ne’e ema uitoan de’it mak tau em dúvida kredibilidade Prezidente Repúblika nian ba defende soberania Timór. Timór ne’e uitoan de’it mak bele fó lisaun ba Prezidente kona-ba soberania, barak ne’e seidauk bele, tanba Prezidente iha ai-laran 24 anos.

Maibé hatete dehan aban ne’e rezolve ona ne’e bosok. Hatete fali dehan imposivel ne’e mós bosok, mais hatete dehan la fasil ne’e signifika ita tenke fera ulun maka buka median line ho Austrália. Ema hotu-hotu hanoin dehan Austrália hanoin hanesan Timór, ne’e bosok. Austrália nia opiniaun ne’e ketak, ita mak dala ruma hanoin dehan Austrália mós hanoin hanesan ita. Ne’e inglés dehan naive/injenuidade. Ne’e bosok ita.

Prezidente iha prinsípiu, Prezidente militár entaun iha prinsípiu ida, prepara an ba aat hein buat di’ak, mais prepara an ba buat aat, la’ós dehan gampang-gampang depois la sai. Uluk ita funu kuandu ba ai-laran ita-nia boot sira, balun mate hotu ona, sira dehan hanesan: ai, ita bá fulan tolu de’it, fulan tolu sai tiha fali tinan 24, sira mós mate tan tiha. Ne’ebé vida ne’e ita labele dehan gampang, sira ne’ebé dehan gampang (fasil) ne’e, sira la iha nosaun kona-ba realidade Timór nian.

Ne’ebé alin, ita hotu-hotu hakarak, ha’u mós hakarak, Ain foin-sa’e bele! Ha’u ida funu tinan 24 mak ha’u labele defende fali Timór? Ne’e problema, só que ita tenke servisu maka’as tanba ita liga ho ita-nia viziñu, liga ho ita-nia família. Ita-nia problema iha uma-laran ne’e problema ona, satán fali ho nasaun seluk ne’e maka gampang? Labele! Ne’e dehan mehi iha loron-manas/mimpi di siang bolong. I ema iha ita-nia rain ne’e mimpi di siang bolong ne’e iha. Tanba ne’e ita hotu tenke serbisu só que lori tempu naruk. Loos i ita presiza prepara an di’ak liu, labele dehan gampang, mas prepara an di’ak liu, tanba ha’u haree ona ema sira-ne’ebé dehan gampang ne’e no fim basa reen-toos.