Manufahi, 07 Novembru 2015 –S.E Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak, iha akompañamentu Primeira Dama, Isabel da Costa Ferreira, Ministru Turizmu, Francisco Kalbuadi, Majór Jenerál Lere Anan Timor, hamutuk ho Membru Governu, Parlamentu Nasionál no autoridade lokál, iha sábadu lokraik partisipa iha serimónia inaugura Otél Dorovinda ne’ebé na’in husi Veteranu Francisco Lui alias Aqui Leong iha suku Nu`u Laran, postu administrativu Same, munisípiu Manufahi.

Francisco Lui alias Aqui Leong ninia intervensaun
Prezidente Veteranus munisípiu Manufahi ne’e hatete katak, nia sente kontente tebes ho prezensa Xefe Estadu nian iha serimónia inaugurasaun ne’e, Otél Dorovinda nia konstrusaun hahú iha 28 Maiu 2012 no finaliza no inaugura ohin (07 Nov 2015). Tau naran Otél Dorovinda, tanba foti naran husi nia oan-feto rua nia naran, hanesan Dorotea no Benvinda. Otél iha kuartu ba bainaka baibain 23, kuartu ba VIP 3, salaun enkontru ida no kompletu ho hariis-fatin iha kuartu ida-idak. Depois halo tiha programa, komesa halo neineik no beibeik, mosu problema konstrusaun kuandu hahú konstrusaun. Tanba, agrarian sira hakarak hapara no deskonfia katak, rai ne’e Estadu nian.

Nia esklarese, nia hasoru difikuldade barak bainhira harii hotel ne’e, tanba material hotu tenke lori husi Dili. Maibé nia iha prinsípiu katak, kuandu hahú ona buat ruma, entaun tenke ba oin to’o remata. Hafoin nia klarifika mós katak, mezmu investimentu husi sira na’in-rua feen ho lain, maibé
otél ne’e povu Manufahi hotu nian.

Nia mós informa, otél ne’e harii ho ema nia forsa de’it, liuliu joven Manufahi sira, la uza mákina. No refere mós katak, tanba Otél Dorovinda hamriik uza ona esforsu povu munisípiu nian entaun, hamriik duni atu reprezenta munisípiu Manufahi.

Prezidente Veteranus munisípiu Manufahi ne’e mós halo apelu ba malu emprezáriu Timoroan sira katak, odamatan nakloke ba sira atu ba investe iha munisípiu Manufahi. No, husu mós ba veteranu sira atu poupa osan didi’ak no halo netik buat ruma ba Timor-Leste.

Intervensaun Xefe Estadu nian
“Ha’u sente kontente loos mai partisipa serimónia inaugurasaun ne’e, liuliu atu hatudu ba veteranus sira hotu, la’ós imposivel ita halo esforsu hodi hakat ba oin (atu) fó ita-nia kontribuisaun di’ak ba dezenvolvimentu ita-nia nasaun nian.”

Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak, hato’o nia parabéns ba veteranu Aqui Leong, tanba utiliza osan ne’ebé durante ne’e nia simu husi Estadu hodi harii otél ida iha munisípiu Manufahi. Nune’e, Prezidente Repúblika apela ba Veteranus sira hotu atu banati tuir veteranu Aqui Leong, hodi rai sira-nia osan atu halo netik buat ruma ba Timor-Leste. Tanba, dezenvolvimentu rai ne’e nian sei presiza kontribuisaun veteranus sira-nian.

“Aqui Leong hatudu katak, Ita-Boot iha poupansa, no poupansa halo akumulasaun kapitál, para depois reinveste filafali osan uitoan ne’ebé maka Ita-Boot hetan. Tanba, emprezáriu Timoroan balu kuandu osan 50% tama, nia iha Hummer ida”, dehan Prezidente Repúblika Taur Matan Ruak iha nia diskursu ba serimónia inaugurasaun otél Dorovinda, Manufahi, sábadu (07/11).

“Kuandu ita la poupa rekursu uitoan ne’ebé maka ita iha, iha médiu prazu ita la iha kapasidade atu kompete ho emprezáriu sira seluk. Ha’u apela ba Timoroan sira atu halo tuir esperiénsia Aqui Leong nian atu rai osan, depois reinveste filafali.”

“Ha’u kontente loos atu mai partisipa iha serimónia ida-ne’e, tanba veteranu Aqui Leong  hatudu ba veteranus sira hotu katak, la’ós imposivel, kuandu hakarak atu hakat ba oin, liuliu atu fó kontribuisaun di’ak ba dezenvolvimentu nasaun Timor-Leste,” Taur Matan Ruak dehan.

Xefe Estadu dehan, kuandu nasaun ida independente ona, maibé ekonomia sei iha nafatin ema seluk nia liman, signifika independénsia la kompletu. Tanba, fundamentu ne’ebé sustenta independénsia polítika maka Ekonomia.

“Uluk ita sai funu-na’in, servisu ba ita-nia nasaun atu buka independénsia, ohin ita kontinua buka formas atu mantein ita-nia an iha prosesu dezenvolvimentu atu hametin no haburas ita-nia ekonomia,” katak Taur Matan Ruak.

Timor-Leste nasaun ida, ne’ebé ema hatete dehan, povu kiak, maibé Estadu riku. Tanba, Timor-Leste nia fundu petrolíferu hamutuk US$ 16 billoins, maski iha tempu krize folin mina ne’ebé tun. Maibé, Timór nia osan kontinua sa’e nafatin, Xefe Estadu esklarese. Maibé, Prezidente Repúblika mós husu atu setór emprezariál hanesan elementu importante ida faze dezenvolvimentu ekonomia no konstrusaun nasaun nian sei la aproveita oportunidade ne’e hodi kaer metin ba osan fundu mina nian ne’e. Tanba, selae osan ne’e sei para hotu kedan iha li’ur.

“Buat ne’ebé maka ita presiza, ita tenke bá Indonézia no Austrália. Maibé, nasaun sira-ne’e, mai buka fali uitoan ne’ebé maka ita iha. Tanba ne’e ha’u-nia prezensa iha ne’e, atu hatete ba emprezáriu hotu katak, Prezidente Repúblika konta imi-nia apoiu hotu no imi-nia partisipasaun iha dezenvolvimentu ita-nia nasaun nian,” afirma Xefe Estadu.

Hafoin remata diskursu, S.E. Prezidente Repúblika, Taur Matan Ruak, iha akompañamentu husi Primeira Dama, Isabel da Costa Ferreira, Majór Jenerál Lere Anan Timur, Ministru Turizmu, Francisco Kalbuadi hamutuk ho membrus governu Parlamentu Nasionál, ho autoridade lokál no família husi otél refere, ko’a fita inaugurasaun no asina plaka.