[ENG-TET]

PRESS RELEASE

PRESIDENT RAMOS-HORTA POSTHUMOUSLY CONFERS TIMOR-LESTE’S HIGHEST HONOR TO TWO DISTINGUISHED PRIEST, AND AWARD NATIONAL HONORS ON PERSONALITIES AND ORGANIZATIONS FOR SUCCESSFUL PAPAL VISIT.


Dili, September 4, 2025

President and Nobel Peace Laureate, J. Ramos-Horta, posthumously conferred the Insignia of the Order of Timor-Leste upon two distinguished Priest from Salesian of Don Bosco (SDB), on the occasion of the 26th Anniversary of the Popular Consultation. The President also awarded the Medal of the Order of Timor-Leste, Medal of Merit, and Certificate of Commendation to Individuals and Organizations for their exceptional contributions to the historic success of the First Apostolic visit of His Holiness Pope Francisco to Timor-Leste. The Ceremony was held at the Nicolau Lobato Presidential Palace. 

Under the Decree of the President of The Republic No. 88/2025, signed on September 2, 2025, President Ramos-Horta posthumously bestowed the Insignia of the Order of Timor-Leste upon two Salesian of Don Bosco (SDB) priests, in recognition of the priests’ profound and dedicated service in fostering the historic relations between Timor-Leste and the Vatican, which has been fundamental to promoting peace, national stability, and development. Their lifelong efforts provided immense benefit and comfort to countless Timorese citizens.

Following are the two Salesian of Don Bosco (SDB) priests:

  1. Priest Afonso Nascher, SDB
  2. Priest Luiggi Pietro, SDB.

Furthermore, under the Decree of the President of The Republic No. 89/2025, also signed on September 2, 2025, President Ramos-Horta awarded national honors to numerous Individuals and groups for their exceptional contributions to the historic success of the Apostolic Visit of His Holiness Pope Francisco to Timor-Leste in September 2024. 

The Medal of the Order of Timor-Leste is awarded to seven distinguished individuals for their leadership. The Medal of Merit is awarded to twenty-five civilian and military personnel, and a Certificate of Commendation is awarded to 182 individuals and several major organizations, including media outlets and telecommunications providers.

I. The following are awarded the “Order of Timor-Leste” Medal:

1. Francisco da Costa Guterres

2. Gastão de Souza

3. Miguel Marques Gonçalves Manetelu

4. Samuel Marçal

5. Jorge Soares Cristovão

6. Aleixo Ximenes

7. Priest Sancho Amaral

II. The following are awarded the Medal of Merit:

1. José dos Reis Magno

2. Maria Goretti Marques Belo

3. Ângelo Urbano Fernandes

4. Benigno Humberto Gregório da Cruz

5. José Ramos Marçal

6. Eliázaro Teófilo de Araújo Amaral

7. Filomena da Costa

8. Natércio G. de Carvalho

9. Police Chief Pedro Belo

10. Infantry Colonel João da Costa Esteves

11. Julio de Jesus

12. Rui Lourenço da Costa

13. Gil Paulino dos Santos Oliveira

14. Gastão Maria da Piedade

15. José Soares

16. Colonel Domingos da Costa

17. Venâncio Pinto

18. José de Oliveira Leong

19. Romualdo Antonio Soares da Silva

20. Marco Paulo Faria dos Reis de Sousa

21. Januário Maria Guterres

22. João Paulo Amaral

23. Francisco Xavier de Deus Jerônimo

24. Cesaltina da C. Moreira

25. Superintendent Damião da Silva Correia

III. A Certificate of Commendation is awarded to the following:

1. Hermenegildo Augusto Cabral Pereira

2. Tómas do Rosário Cabral

3. Rear Admiral Donaciano do Rosário Costa Gomes, PhD

4. Jacinto Rigoberto Gomes de Deus

5. Mateus W. dos Santos Tallo

6. Germano Santa Brites Dias

7. Expedito Loro Dias Ximenes

8. Longuinhos R.T. D. de Castro Monteiro

9. Aida Maria dos Santos

10. Jorge Manuel de Araújo Serrano

11. Abílio José Caetano

12. Francisco Gomes Pereira

13. Francisca Moniz da Cruz de Jesus

14. Fr. Guilhermino da Silva

15. Fr. Ângelo Salsinha

16. Fr. Ludgeiro Martins da Silva

17. Fr. Benedito Barros Pereira

18. Fr. Rui Filomeno Gomes, SDB Chaplain of the F-FDTL

19. João Freitas da Câmara

20. Rosália de Jesus Belo

21. Sister Sanzinha M. A. de Jesus, FMA

22. Sister Mary Immaculate, CB

23. Sister Elda Bibiana Soares, Fdcc

24. ​​Fr. Francisco Indra do Nascimento Tey Seran

25. Fr. Mariano Quintão do Rego

26. Norman L. Magalong

27. Representative TELKOMCEL

28. TELEMOR Representative

29. TIMOR TELECOM Representative

30. RTTL, EP Representative

31. GMN Representative

32. Gianni Carlo Dadulas Corte-Real Turquel

33. Deonísia Maria Sávio

34. Otávia Cristina Gusmão de Almeida

35. Dirce Manuel dos Reis Amaral

36. Gustódio A. de Jesus

37. Antônio Maria de Sá

38. Flávio Cardoso Neves

39. Ambrósio Manuel Barreto Amaral

40. Anastácio de Araújo

41. Brigido Simão Dias de Deus

42. Timótea P. Marques

43. Regina de Jesus de Souza

44. Fulgencio Corbafo

45. Smélia de Jesus Guterres

46. Filomeno R. dos Santos Lay

47. Domingos de Jesus Sequeira

48. Deolindo de F. Marques

49. Egidio Gonçalves

50. Gui Daniel T. de Jesus

51. Remigio da C. S. dos Santos

52. Joanito Doutel Pereira

53. Paulo da Silva

54. Jerome Latino

55. Egidio N. S. Soares

56. Faustino André Boavida

57. Zil Nunes Pinto

58. Gilberto C. de Jesus

59. Carlos Sarmento Mendonça

60. Ladislau da C. Pinto

61. Lourenço da Silva Belo

62. Filomeno Moniz do Rego

63. Delfin dos Santos

64. Domingos Ximenes Amaral

65. Paulino Amaral da Costa

66. Cheri Bonaparte Soares

67. Eduardo da Silva

68. José Mestre

69. Micazinha Verdial Soares

70. Jenifer Clarisa T. S. Oliveira

71. Maria Zaquelina R. Freitas

72. Leonor Faria Soares

73. Ana Olivia F. R. Souza

74. Mei Lisa R. da Silva

75. Gastão Jacinto P. Cabral

76. Mateus R. O. Soares

77. Ana Sonia Freitas

78. Anastacia Sandra B. Alves

79. Albertinho A. P. da Cunha

80. Gedalya da Costa Magalhães

81. Eulalia da Conceicao Amaral

82. Remigia M. A. Alves de Souza

83. Jeremias de Jesus Soares

84. Ladio Isaac dos Reis

85. Robert Bakhita dos M. Guterres de Sousa

86. Filomeno Junior da Costa

87. Gumario A. F. Da Silva Morreira

88. Levi Nicholas M. Guterres

89. Benito Junior R. P. St. Gonzaga Soares

90. Ramiro T. do Nascimento

91. Joanito da Silva Soares

92. Paulino de Jesus

93. Abrão Ribeiro

94. Marcelino Pereira

95. Evangelino de Carvalho Pereira

96. Marciano de Jesus

97. Ruben Nar Ze Conis S. Gusmão

98. Valerio Barreto Araujo Bernardo

99. René Adilson D. Oliveira

100. Nilton José Lay Lengo

101. João Alves Correia

102. Luis Gomes

103. Rita de Deus

104. Nazario Guterres

105. Nazario de Jesus

106. Antonio Soares

107. Prisca Soares

108. Constancio Neno

109. Jorge F. Lopes

110. Florindo J. Antonio

111. Sergio Soares

112. Deometro Nunes dos Santos

113. Egas da Silva

114. Jaime Verdial

115. Fidelio S. Martins

116. Teresa Soares Marques

117. Francisco B. da S. Ribeiro

118. Averino de A. S. Martins

119. Rogerio da Conceicao

120. Renaldo Nato da C. Pereira

121. Pedro da Costa Pinto

122. José Casmiro

123. Henrique Bana

124. Geraldo Freitas

125. Julio Goncalves

126. Bartolomeu de O. Jong

127. Deometrio N. dos Santos

128. Eliseu Amaral

129. Carlos Soares Exposto

130. Bernardino da Conceição

131. Basilio da C. Amaral

132. Eliseu José Soares

133. Tomas Pinto de Jesus

134. Domingos Noronha

135. Antonio José dos Santos

136. Eduardo dos S. Gomes

137. Odilia S. Leite

138. Juaninha X. da Costa

139. Maria S. P. Soares

140. Esther de Jesus

141. Teresa Gonçalves

142. Julio da Costa Pascoal

143. Borges de Jesus

144. Domingos L. dos Santos

145. Abril S. Sarmento

146. Geraldo T. Soares

147. Jefanio Gonçalves

148. Sergio da Silva do Rego

149. Suzinho G. S. Maia

150. Nelson de J. Vieira

151. Crispim P. Soares

152. Julito T. Soares

153. Marcos G. B. Antonio

154. José Ximenes de Jesus

155. Carlito da Silva

156. Batista Coa

157. Abilio Freitas

158. Assistance of C. S. Coelho

159. Mario da Costa Correia

160. Joselino B. X. Pereira

161. Freinato da Cruz Sabon

162. Vasco Pereira

163. Pedro Silva Aparicio

164. Ambrosio Paulo Garcia

165. Nelson Manuel D. G. Ricardo

166. Salustiano L. Rodrigues Pereira

167. Wilson D. R. Lemos

168. Horacio da S. B. P. Maia Pires

169. Longuinos da Silva Araújo

170. Raineiro Saldanha

171. Domingos M. B. A. Matos

172. Isac da Costa Ximenes

173. Celestino da C. Ximenes

174. Jenito Maria Fernandes

175. Francisco Pereira da Cruz

176. Silvio C. Lopes Lemos

177. Riche Julio dos S. Sarmento

178. Eduardo dos Santos Gomes

179. Oscar Lucio A. Goncalves

180. Fabião da Costa Nunes

181. Sérgio S. T. dos R. Sarmento

182. Eduardo Jeremias de Araújo Lin

President Ramos-Horta stated, “On this day of national reflection, we honor both the foundational pillars of our past and the dedicated architects of our present. The light of faith, compassion, and unwavering service shown by Fathers Nascher and Pietro guided our people through moments of profound darkness. Their legacy is forever woven into the fabric of our nation’s story. We also celebrate the remarkable work of the honorees whose collective effort made the visit of His Holiness Pope Francis a resounding success. They demonstrated to the world the peace, stability, and unity of the Timorese nation. Together, these awards ensure that the memory of these good works will continue to inspire generations of Timorese to come.”

The ceremony served as a moment for the nation to reflect on the sacrifices made by many, from all walks of life, who contributed to Timor-Leste’s independence and enduring spirit.

END//

KOMUNIKADU IMPRENSA

PRESIDENTE RAMOS-HORTA POSTUMAMENTE FO ONRA BOOT TIMOR-LESTE NIAN BA DISTINTU PADRE NA’IN RUA, NO FÓ ONRA NASIONÁL BA PERSONALIDADE NO ORGANIZASAUN SIRA NE’EBÉ KONTRIBUI BA SUSSESU.VISITA PAPÁL NIAN.

Dili, 4 Setembru 2025

Prezidente no Laureadu Nobel ba Pás, J. Ramos-Horta, póstumu kondekora Grau Insígnia Orden Timor-Leste nian ba distintu Padre na’in rua husi Salezianu Don Bosco (SDB), iha okaziaun Aniversáriu Konsulta Populár nian ba dala 26. Prezidente mós entrega Medalla Orden Timor-Leste, Medalla Méritu, no Sertifikadu Elojia ba Pesoál no Organizasaun sira, ba sira-nia kontribuisaun esepsionál ba susesu istóriku vizita Apostólika Dahuluk Sua Santidade Papa Francisco mai Timor-Leste. Serimónia ne’e hala’o iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato.

Tuir Dekretu Prezidente Repúblika No. 88/2025, ne’ebé asina iha loron 2 fulan-setembru tinan 2025, Prezidente Ramos-Horta kondekora póstumu Grau Insígnia Orden Timor-Leste nian ba padre Salezianu Don Bosco (SDB) na’in rua, nu’udar rekoñesimentu ba padre sira-nia servisu kle’an no dedikadu hodi haburas relasaun istórika entre Timor-Leste no Vatikanu, ne’ebé sai fundamentál hodi promove pás, estabilidade nasionál, no dezenvolvimentu. Sira-nia esforsu durante moris tomak fó benefísiu no konfortu boot tebes ba sidadaun Timoroan barak. 

Tuir mai mak padre na’in rua husi Salezianu Don Bosco (SDB):

  1. Padre Afonso Nascher, SDB
  2. Padre Luiggi Pietro, SDB.

Aleinde ne’e, tuir Dekretu Prezidente Repúblika No. 89/2025, ne’ebé asina mós iha loron 2 fulan-Setembru tinan 2025, Prezidente Ramos-Horta fó onra nasionál ba pesoál no grupu lubuk ida tanba sira-nia kontribuisaun esepsionál ba susesu istóriku Vizita Apostólika Sua Santidade Papa Francisco nian mai Timor-Leste iha fulan-Setembru tinan 2024.

Medalla Orden Timor-Leste fó ba distintu pesoál na’in hitu ba sira-nia lideransa. Medalla Méritu nian fó ba pesoál sivíl no militár na’in ruanulu-resin-lima, no Sertifikadu Elojia fó ba ema na’in 182 no organizasaun boot oioin, inklui mídia no fornesedór telekomunikasaun sira.

I. Tuir mai pesoál ne’ebé simu kondekorasaun ho Medalla Orden de Timor-Leste:

1. Francisco da Costa Guterres

2. Gastão de Souza

3. Miguel Marques Gonçalves Manetelu

4. Samuel Marçal

5. Jorge Soares Cristovão

6. Aleixo Ximenes

7. Padre Sancho Amaral

II. Tuir mai pesoál ne’ebé simu Medalla Méritu:

1. José dos Reis Magno

2. Maria Goretti Marques Belo

3. Ângelo Urbano Fernandes

4. Benigno Humberto Gregório da Cruz

5. José Ramos Marçal

6. Eliázaro Teófilo de Araújo Amaral

7. Filomena da Costa

8. Natércio G. de Carvalho

9. Police Chief Pedro Belo

10. Infantry Colonel João da Costa Esteves

11. Julio de Jesus

12. Rui Lourenço da Costa

13. Gil Paulino dos Santos Oliveira

14. Gastão Maria da Piedade

15. José Soares

16. Colonel Domingos da Costa

17. Venâncio Pinto

18. José de Oliveira Leong

19. Romualdo Antonio Soares da Silva

20. Marco Paulo Faria dos Reis de Sousa

21. Januário Maria Guterres

22. João Paulo Amaral

23. Francisco Xavier de Deus Jerônimo

24. Cesaltina da C. Moreira

25. Superintendent Damião da Silva Correia

III. Sertifikadu Elojiu atribui ba sira tuirmai:

1. Hermenegildo Augusto Cabral Pereira

2. Tómas do Rosário Cabral

3. Rear Admiral Donaciano do Rosário Costa Gomes, PhD

4. Jacinto Rigoberto Gomes de Deus

5. Mateus W. dos Santos Tallo

6. Germano Santa Brites Dias

7. Expedito Loro Dias Ximenes

8. Longuinhos R.T. D. de Castro Monteiro

9. Aida Maria dos Santos

10. Jorge Manuel de Araújo Serrano

11. Abílio José Caetano

12. Francisco Gomes Pereira

13. Francisca Moniz da Cruz de Jesus

14. Fr. Guilhermino da Silva

15. Fr. Ângelo Salsinha

16. Fr. Ludgeiro Martins da Silva

17. Fr. Benedito Barros Pereira

18. Fr. Rui Filomeno Gomes, SDB Chaplain of the F-FDTL

19. João Freitas da Câmara

20. Rosália de Jesus Belo

21. Madre Sanzinha M. A. de Jesus, FMA

22. Madre Mary Immaculate, CB

23. Madre Elda Bibiana Soares, Fdcc

24. ​​Fr. Francisco Indra do Nascimento Tey Seran

25. Fr. Mariano Quintão do Rego

26. Norman L. Magalong

27. Representative TELKOMCEL

28. TELEMOR Representative

29. TIMOR TELECOM Representative

30. RTTL, EP Representative

31. GMN Representative

32. Gianni Carlo Dadulas Corte-Real Turquel

33. Deonísia Maria Sávio

34. Otávia Cristina Gusmão de Almeida

35. Dirce Manuel dos Reis Amaral

36. Gustódio A. de Jesus

37. Antônio Maria de Sá

38. Flávio Cardoso Neves

39. Ambrósio Manuel Barreto Amaral

40. Anastácio de Araújo

41. Brigido Simão Dias de Deus

42. Timótea P. Marques

43. Regina de Jesus de Souza

44. Fulgencio Corbafo

45. Smélia de Jesus Guterres

46. Filomeno R. dos Santos Lay

47. Domingos de Jesus Sequeira

48. Deolindo de F. Marques

49. Egidio Gonçalves

50. Gui Daniel T. de Jesus

51. Remigio da C. S. dos Santos

52. Joanito Doutel Pereira

53. Paulo da Silva

54. Jerome Latino

55. Egidio N. S. Soares

56. Faustino André Boavida

57. Zil Nunes Pinto

58. Gilberto C. de Jesus

59. Carlos Sarmento Mendonça

60. Ladislau da C. Pinto

61. Lourenço da Silva Belo

62. Filomeno Moniz do Rego

63. Delfin dos Santos

64. Domingos Ximenes Amaral

65. Paulino Amaral da Costa

66. Cheri Bonaparte Soares

67. Eduardo da Silva

68. José Mestre

69. Micazinha Verdial Soares

70. Jenifer Clarisa T. S. Oliveira

71. Maria Zaquelina R. Freitas

72. Leonor Faria Soares

73. Ana Olivia F. R. Souza

74. Mei Lisa R. da Silva

75. Gastão Jacinto P. Cabral

76. Mateus R. O. Soares

77. Ana Sonia Freitas

78. Anastacia Sandra B. Alves

79. Albertinho A. P. da Cunha

80. Gedalya da Costa Magalhães

81. Eulalia da Conceicao Amaral

82. Remigia M. A. Alves de Souza

83. Jeremias de Jesus Soares

84. Ladio Isaac dos Reis

85. Robert Bakhita dos M. Guterres de Sousa

86. Filomeno Junior da Costa

87. Gumario A. F. Da Silva Morreira

88. Levi Nicholas M. Guterres

89. Benito Junior R. P. St. Gonzaga Soares

90. Ramiro T. do Nascimento

91. Joanito da Silva Soares

92. Paulino de Jesus

93. Abrão Ribeiro

94. Marcelino Pereira

95. Evangelino de Carvalho Pereira

96. Marciano de Jesus

97. Ruben Nar Ze Conis S. Gusmão

98. Valerio Barreto Araujo Bernardo

99. René Adilson D. Oliveira

100. Nilton José Lay Lengo

101. João Alves Correia

102. Luis Gomes

103. Rita de Deus

104. Nazario Guterres

105. Nazario de Jesus

106. Antonio Soares

107. Prisca Soares

108. Constancio Neno

109. Jorge F. Lopes

110. Florindo J. Antonio

111. Sergio Soares

112. Deometro Nunes dos Santos

113. Egas da Silva

114. Jaime Verdial

115. Fidelio S. Martins

116. Teresa Soares Marques

117. Francisco B. da S. Ribeiro

118. Averino de A. S. Martins

119. Rogerio da Conceicao

120. Renaldo Nato da C. Pereira

121. Pedro da Costa Pinto

122. José Casmiro

123. Henrique Bana

124. Geraldo Freitas

125. Julio Goncalves

126. Bartolomeu de O. Jong

127. Deometrio N. dos Santos

128. Eliseu Amaral

129. Carlos Soares Exposto

130. Bernardino da Conceição

131. Basilio da C. Amaral

132. Eliseu José Soares

133. Tomas Pinto de Jesus

134. Domingos Noronha

135. Antonio José dos Santos

136. Eduardo dos S. Gomes

137. Odilia S. Leite

138. Juaninha X. da Costa

139. Maria S. P. Soares

140. Esther de Jesus

141. Teresa Gonçalves

142. Julio da Costa Pascoal

143. Borges de Jesus

144. Domingos L. dos Santos

145. Abril S. Sarmento

146. Geraldo T. Soares

147. Jefanio Gonçalves

148. Sergio da Silva do Rego

149. Suzinho G. S. Maia

150. Nelson de J. Vieira

151. Crispim P. Soares

152. Julito T. Soares

153. Marcos G. B. Antonio

154. José Ximenes de Jesus

155. Carlito da Silva

156. Batista Coa

157. Abilio Freitas

158. Assistance of C. S. Coelho

159. Mario da Costa Correia

160. Joselino B. X. Pereira

161. Freinato da Cruz Sabon

162. Vasco Pereira

163. Pedro Silva Aparicio

164. Ambrosio Paulo Garcia

165. Nelson Manuel D. G. Ricardo

166. Salustiano L. Rodrigues Pereira

167. Wilson D. R. Lemos

168. Horacio da S. B. P. Maia Pires

169. Longuinos da Silva Araújo

170. Raineiro Saldanha

171. Domingos M. B. A. Matos

172. Isac da Costa Ximenes

173. Celestino da C. Ximenes

174. Jenito Maria Fernandes

175. Francisco Pereira da Cruz

176. Silvio C. Lopes Lemos

177. Riche Julio dos S. Sarmento

178. Eduardo dos Santos Gomes

179. Oscar Lucio A. Goncalves

180. Fabião da Costa Nunes

181. Sérgio S. T. dos R. Sarmento

182. Eduardo Jeremias de Araújo Lin

Prezidente Ramos-Horta hateten, “Iha loron reflesaun nasionál ida-ne’e, ita fó onra ba pilar fundamentál sira ba ita-nia pasadu no mós ba arkitetu dedikadu sira iha ita-nia prezente. Naroman fiar nian, kompaixaun, no servisu ne’ebé la para ne’ebé hatudu husi Amo Nascher no Amo Pietro orienta ita-nia povu durante momentu nakukun tebes. Sira-nia legadu sempre liga hamutuk iha istoria ita-nia nasaun nian. Ita mós selebra serbisu notavel husi sira ne’ebé simu prémiu ba sira-nia esforsu koletivu halo vizita Sua Santidade Papa Francisco nian sai susesu boot tebes. Sira hatudu ba mundu tomak pás, estabilidade, no unidade nasaun Timor nian. Hamutuk, prémiu hirak-ne’e garante katak memória husi obra di’ak sira-ne’e sei kontinua inspira jerasaun Timoroan sira ne’ebé sei mai.”

Serimónia ida-ne’e sai nu’udar momentu ida ba nasaun hodi reflete kona-ba sakrifísiu ne’ebé ema barak halo, husi área hotu-hotu, ne’ebé kontribui ba Timor-Leste nia independénsia no espíritu ne’ebé dura.

REMATA//