[ENG-TET-PT-IND]

Remarks
of the President of the Republic, J. Ramos-Horta
on the occasion of the
Reception Dinner Celebrating the Friendship between Timor-Leste and the United Arab Emirates (UAE)
Monday, 31 August 2026, at 6:30 p.m.
Excellency, Ms. Noura Al Kaabi,
Minister of State at the Ministry of Foreign Affairs of the United Arab Emirates,
Excellencies,
Distinguished Guests,
Ladies and Gentlemen,
All protocol observed,
May the peace, mercy and blessings of God Almighty be upon His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, President of the United Arab Emirates, the Al Nahyan Royal Family, and the brotherly people of the United Arab Emirates.
It is an immense pleasure to welcome Your Excellency, Minister Noura Al Kaabi, to Timor-Leste on this special evening celebrating the friendship between our two countries.
I wish to express my appreciation to Your Excellency, to Ambassador AlDhaheri, to Ms. Shaima, and to the entire UAE diplomatic team for your dedication to bringing our two countries and peoples closer together.
A Remarkable Story of Transformation
From a society whose traditional economy was based on fishing and pearl diving, the UAE has developed within a few decades into a global centre of infrastructure, education, innovation, finance, logistics, tourism and international business.
This remarkable transformation is inseparable from the vision of the late Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan, the Founding Father of the UAE, whose commitment to unity, tolerance, human dignity and development laid the foundations of the modern Emirates.
Today, under the leadership of His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, the UAE continues to demonstrate how vision, openness and investment in people can transform a nation.
Timor-Leste deeply admires the achievements and leadership of the UAE.
From Friendship to Partnership
The foundations of our relationship were laid even before the establishment of formal diplomatic relations on 13 November 2009.
I particularly remember Timor-Leste’s support in 2009 for the UAE’s candidacy to host the headquarters of the International Renewable Energy Agency — IRENA — in Abu Dhabi.
Since then, our relationship has continued to develop on the basis of mutual respect, solidarity and friendship.
Today, this friendship is becoming a concrete partnership for development.
One of its most meaningful expressions is the Female Students Residence Complex, now under construction in Dili, with the generous support of His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan.
The residence will provide safe accommodation for up to 300 female university students from vulnerable families across Timor-Leste, helping young women overcome one of the important barriers to pursuing higher education in Dili.
This is much more than infrastructure. It is an investment in the daughters of Timor-Leste, in education, in women and in the future of our nation.
We also greatly value the opportunity to strengthen the training of Timor-Leste’s diplomats and government officials through the Anwar Gargash Diplomatic Academy in Abu Dhabi.
This would be an investment in our human capital and institutional capacity, while creating lasting links between our two countries.
On behalf of the people of Timor-Leste, I express my profound gratitude to His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan for these extraordinary gestures of friendship and generosity.
A Wider Development Partnership
Our ambitions should not stop here.
Timor-Leste is entering a new phase of development. We seek to diversify our economy, strengthen infrastructure, develop renewable energy, expand tourism, improve healthcare and education, and create greater opportunities for our young population.
We therefore welcome the UAE’s companies, investors and institutions to explore opportunities for cooperation, particularly in renewable energy, infrastructure, logistics, tourism, healthcare, education and digital transformation.
We believe that our two countries can complement one another by combining the UAE’s experience, technology and investment capacity with Timor-Leste’s young population, strategic location, resources and determination to develop.
At the end of 2024, Timor-Leste established its Embassy in the United Arab Emirates.
I look forward to welcoming the UAE’s diplomatic flag permanently in our capital, Dili.
Peace, Human Fraternity and the Middle East
Excellencies,
We meet at a difficult moment for the Middle East.
The continuing suffering of civilians in Gaza and Palestine, the unresolved Israeli-Palestinian conflict, and the wider tensions affecting the region remind us of the urgent need for diplomacy, dialogue and respect for international law.
As a nation that has experienced occupation, conflict and suffering, Timor-Leste understands the human cost of war. We believe that lasting peace requires justice, human dignity, and the right of peoples to live in freedom and security.
We also hope that diplomacy will prevail over confrontation in the wider tensions affecting the region, including those involving the United States and Iran, which have created uncertainty for the international community.
The UAE has an important role to play in promoting dialogue, moderation, tolerance and peaceful coexistence.
These values are reflected in the Document on Human Fraternity for World Peace and Living Together, signed in Abu Dhabi in 2019 by His Holiness Pope Francis and the Grand Imam of Al-Azhar, Sheikh Ahmed Al-Tayeb.
Human fraternity must guide not only relations between religions, but also relations between peoples and nations.
In this light, I look forward to my solidarity and friendship visit to the United Arab Emirates in November, and to my participation in the World Water Conference in December, as further opportunities to deepen our bilateral relations.
A Partnership for the Future
Excellencies,
Timor-Leste and the United Arab Emirates are very different in geography, history and size. But we share important aspirations: peace, sovereignty, human dignity, development and investment in our people.
Our friendship has already produced meaningful symbols: a residence for young Timorese women, supported by UAE generosity and designed around sustainability, education and human development; and the prospect of strengthening the education and professional development of our diplomats and public officials through cooperation with the Anwar Gargash Diplomatic Academy.
I hope this will be only the beginning.
Let us build upon this foundation and create a partnership in which UAE knowledge, technology and investment meet Timor-Leste’s young population, strategic location, resources and determination to develop.
Your Excellency Minister Noura Al Kaabi,
Please convey to His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, to the Royal Family, to the Government and to the people of the United Arab Emirates our deepest gratitude and warmest friendship.
May the friendship between Timor-Leste and the United Arab Emirates continue to grow stronger and bring greater understanding, cooperation, opportunity and prosperity to our two peoples.
May God Almighty and the Most Merciful continue to bless His Highness Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, the Royal Family, the Government and the people of the United Arab Emirates, and bless the friendship between our two nations.
To the friendship between Timor-Leste and the United Arab Emirates!
Thank you very much.

Intervensaun husi
Sua Exelénsia Prezidente Repúblika, J. Ramos-Horta
iha okaziaun
Jantar Resepsaun iha Selebrasaun Amizade entre Timor-Leste no Emiradus Árabes Unidus (EAU)
Segunda-feira, 31 agostu 2026, tuku 6:30 lokraik
Exelénsia, Señora Noura Al Kaabi,
Ministra Estadu Ministériu Negósiu Estranjeiru Emiradu Árabe Unidu nian,
Exelénsia sira,
Distintu Konvidadu sira,
Señora no Señór sira,
Ho saudasaun protokolár loloos,
Dame, mizerikórdia no bensaun sira husi Maromak Kbiit-Na’in nian ba Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Prezidente husi Emiradu Árabe Unidu, ba Família Reál Al Nahyan no ba povu maun-alin husi Emiradu Árabe Unidu.
Ksolok boot mai ha’u atu simu Vosa Exelénsia, Ministra Noura Al Kaabi, mai Timor-Leste, iha kalan espesiál ida-ne’e bainhira ita selebra amizade entre ita-nia nasaun rua.
Ha’u hakarak hato’o ha’u-nia apresiasaun ba Vosa Exelénsia, Embaixadór Al Dhaheri, ba Señora Shaima no ba ekipa diplomátiku tomak hosi Emiradus Árabes Unidus ba sira nia dedikasaun hodi lori ita-nia nasaun rua no ita-nia povu rua besik malu liután.
Istória ida ne’ebé notável kona-ba transformasaun
Husi sosiedade ida ne’ebé nia ekonomia tradisionál bazeia ba peska no esplorasaun iha pérola, Emiradu Árabe Unidu dezenvolve-an ona, iha de’it dékada balun, sai hanesan sentru globál ida ba infraestrutura, edukasaun, inovasaun, finansas, lojístika, turizmu no negósiu internasionál.
Transformasaun estraordinária ida-ne’e labele haketak hosi vizaun hosi matebian Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan, Aman Fundadór hosi Emiradu Árabe Unidu, ne’ebé nia kompromisu ba unidade, toleránsia, dignidade umana no dezenvolvimentu harii fundasaun sira hosi Emiradu modernu sira.
Ohin, iha lideransa husi Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Emiradu Árabe Unidu kontinua hatudu oinsá vizaun, abertura no investimentu iha ema sira bele transforma Nasaun ida.
Timor-Leste admira tebes realizasaun no lideransa husi Emiradus Árabes Unidus.
Husi Amizade ba Parseria
Ita-nia relasaun nia fundamentu sira harii ona antes estabelesimentu relasaun diplomátika formál sira, iha loron 13 fulan-novembru tinan 2009.
Ha’u hanoin, liuliu, Timor-Leste nia apoiu, iha 2009, ba Emiradus Árabes Unidus nia tentativa atu sai uma-na’in ba sede Ajénsia Internasionál ba Enerjia Renovável — IRENA — iha Abu Dhabi.
Hahú husi ne’ebá, ita-nia relasaun kontinua dezenvolve-an bazeia ba respeitu ba malu, solidariedade no amizade.
Ohin loron, amizade ne’ebá transforma-an ba parseria konkreta ida ba dezenvolvimentu.
Ida hosi ninia espresaun sira ne’ebé signifikativu liu maka Komplexu Rezidensiál ba Estudante Universitária sira, ne’ebé agora daudaun iha hela konstrusaun iha Díli, ho apoiu jenerozu hosi Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan.
Rezidénsia ne’e sei fornese akomodasaun seguru ba estudante universitária feto to’o 300 mai hosi família vulneravel sira iha país tomak, hodi ajuda feto foin-sa’e sira ultrapasa barreira boot ida hodi kontinua ensinu superiór iha Díli.
Ida-ne’e liu fali infraestrutura de’it.
Ida-ne’e investimentu ida iha Timor-Leste nia oan-feto sira, iha edukasaun, iha feto sira no iha ita-nia Nasaun nia futuru.
Ami mós valoriza oportunidade atu reforsa formasaun ba diplomata no funsionáriu públiku sira husi Timor-Leste liuhosi Akademia Diplomátika Anwar Gargash, iha Abu Dhabi.
Ida-ne’e sei sai investimentu ida iha ami-nia kapitál umanu no kapasidade institusionál ami-nia Estadu nian, enkuantu iha tempu hanesan kria lasu sira ne’ebé dura ba tempu naruk entre ita-nia país rua.
Lori povu Timor-Leste nia naran, ha’u hato’o ha’u-nia agradesimentu kle’an ba Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan ba jestu amizade no laran-luak ne’ebé estraordináriu sira-ne’e.
Parseria ida ne’ebé Luan Liu ba dezenvolvimentu
Ami-nia ambisaun sira labele hotu iha ne’e.
Timor-Leste tama daudaun iha faze dezenvolvimentu foun ida.
Ami buka atu diversifika ami-nia ekonomia, reforsa infraestrutura, dezenvolve enerjia renovável, habelar turizmu, hadi’a kuidadu saúde no edukasaun no kria oportunidade sira ne’ebé boot liu ba ami-nia populasaun joven.
Tanba ne’e, ami simu ho laran-haksolok interese hosi empreza sira, investidór sira no instituisaun sira hosi Emiradus Árabes Unidus hodi esplora oportunidade sira kooperasaun nian, partikularmente iha área sira enerjia renovável nian, infraestrutura, lojístika, turizmu, saúde, edukasaun no transformasaun dijitál.
Ami fiar katak ita-nia país rua ne’e bele kompleta malu, kombina esperiénsia, teknolojia no kapasidade investimentu Emiradu Árabe Unidu nian ho populasaun joven, fatin estratéjiku, rekursu no determinasaun hosi Timor-Leste atu dezenvolve-an.
Iha tinan 2024 nia rohan, Timor-Leste estabelese ninia Embaixada iha Emiradus Árabes Unidus.
Ha’u hein atu bele simu prezensa diplomátika permanente husi Emiradus Árabes Unidus iha ami-nia kapitál, Díli.
Dame, Fraternidade Umana no Médiu Oriente
Exelénsia sira,
Ita hetan ita-nia an iha tempu difísil ida ba Médiu Oriente.
Sofrimentu kontinua hosi populasaun sivíl sira iha Gaza no Palestina, konflitu Israel-Palestina ne’ebé seidauk rezolve no tensaun sira ne’ebé luan liu ne’ebé afeta rejiaun ne’e fó hanoin mai ita kona-ba nesesidade urjente ba diplomasia, diálogu no respeitu ba direitu internasionál.
Nu’udar Nasaun ne’ebé hetan ona esperiénsia okupasaun, konflitu no sofrimentu, Timor-Leste komprende kustu umanu funu nian.
Ami fiar katak dame ne’ebé dura ba tempu naruk presiza justisa, dignidade umana no direitu povu nian atu moris iha liberdade no seguransa.
Ami mós hein katak diplomasia sei manán konfrontu iha tensaun sira ne’ebé luan liu ne’ebé afeta rejiaun, inklui sira ne’ebé envolve Estadus Unidus no Iraun, ne’ebé kria ona inserteza ba komunidade internasionál.
Emiradus Árabes Unidus iha papél importante atu hala’o hodi promove diálogu, moderasaun, toleránsia no konvivénsia pasífika.
Valór sira-ne’e reflete iha Dokumentu kona-ba Fraternidade Umana ba Dame Mundiál no Moris Hamutuk, ne’ebé asina iha Abu Dhabi, iha 2019, hosi Sua Santidade Papa Francisco no Grande Imam hosi Al-Azhar, Sheikh Ahmed Al-Tayeb.
Fraternidade umana tenke orienta la’ós de’it relasaun entre relijiaun sira, maibé mós relasaun entre povu sira no nasaun sira.
Ho espíritu ida-ne’e, ha’u hein ho espetativa ha’u-nia vizita solidariedade no amizade nian iha Emiradus Árabes Unidus, iha fulan-novembru, no ha’u-nia partisipasaun iha Konferénsia Mundiál Bee nian, iha fulan-dezembru, nu’udar oportunidade foun sira atu aprofunda relasaun bilaterál sira entre ita-nia nasaun rua.
Parseria ida ba Futuru
Exelénsia sira,
Timor-Leste no Emiradus Árabes Unidus diferente tebes kona-ba jeografia, istória no dimensaun.
Maibé ita fahe hamutuk aspirasaun importante sira: pás, soberania, dignidade umana, dezenvolvimentu no investimentu iha ita-nia populasaun sira.
Ita-nia amizade prodús ona símbolu signifikativu sira: rezidénsia ida ba joven feto timoroan sira, ne’ebé hetan apoiu hosi jenerozidade Emiradus Árabes Unidus nian no dezeña hodi foka ba sustentabilidade, edukasaun no dezenvolvimentu umanu; no perspetiva atu reforsa edukasaun no dezenvolvimentu profisionál ba ami-nia diplomata no funsionáriu públiku sira liuhosi kooperasaun ho Akademia Diplomátika Anwar Gargash.
Ha’u espera ida-ne’e maka inísiu de’it.
Mai ita harii iha baze ida-ne’e no kria parseria ida iha-ne’ebé koñesimentu, teknolojia no investimentu husi Emiradus Árabes Unidus hasoru ho populasaun joven, fatin estratéjika, rekursu no determinasaun Timor-Leste atu dezenvolve-an.
Vosa Exelénsia, Ministra Noura Al Kaabi,
Favor ida hato’o hela ba Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, ba Família Reál, ba Governu no ba Povu Emiradu Árabe Unidu nian ami-nia agradesimentu kle’an no ami-nia kaloroza amizade.
Atu amizade entre Timor-Leste no Emiradus Árabes Unidus hametin nafatin no lori entendimentu, kooperasaun, oportunidade no prosperidade boot liután ba ita-nia povu rua.
Maromak Kbiit-Na’in no Mizerikordiozu nian kontinua haraik bensaun ba Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Família Reál, Governu no Povu Emiradu Árabe Unidu nian, no haraik bensaun ba amizade entre ita-nia Nasaun rua.
Ba amizade entre Timor-Leste no Emiradus Árabes Unidus!
Obrigado barak.

Intervenção de
Sua Excelência o Presidente da República, J. Ramos-Horta
por ocasião do
Jantar de Receção em Celebração da Amizade entre Timor-Leste e os Emirados Árabes Unidos (EAU)
Segunda-feira, 31 de agosto de 2026, às 18h30
Excelência, Senhora Noura Al Kaabi,
Ministra de Estado do Ministério dos Negócios Estrangeiros dos Emirados Árabes Unidos,
Excelências,
Distintos Convidados,
Minhas Senhoras e Meus Senhores,
Com as saudações protocolares devidas,
Que a paz, a misericórdia e as bênçãos de Deus Todo-Poderoso estejam com Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Presidente dos Emirados Árabes Unidos, com a Família Real Al Nahyan e com o povo irmão dos Emirados Árabes Unidos.
É para mim um enorme prazer dar as boas-vindas a Vossa Excelência, Ministra Noura Al Kaabi, a Timor-Leste, nesta noite especial em que celebramos a amizade entre os nossos dois países.
Quero expressar o meu apreço a Vossa Excelência, ao Embaixador Al Dhaheri, à Senhora Shaima e a toda a equipa diplomática dos EAU pela vossa dedicação em aproximar os nossos dois países e os nossos dois povos.
Uma História Notável de Transformação
De uma sociedade cuja economia tradicional se baseava na pesca e na exploração de pérolas, os Emirados Árabes Unidos desenvolveram-se, em poucas décadas, num centro global de infraestruturas, educação, inovação, finanças, logística, turismo e negócios internacionais.
Esta extraordinária transformação é indissociável da visão do falecido Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan, Pai Fundador dos EAU, cujo compromisso com a unidade, a tolerância, a dignidade humana e o desenvolvimento lançou as bases dos Emirados modernos.
Hoje, sob a liderança de Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, os EAU continuam a demonstrar como a visão, a abertura e o investimento nas pessoas podem transformar uma Nação.
Timor-Leste admira profundamente as conquistas e a liderança dos EAU.
Da Amizade à Parceria
As bases da nossa relação foram lançadas mesmo antes do estabelecimento das relações diplomáticas formais, em 13 de novembro de 2009.
Recordo, em particular, o apoio de Timor-Leste, em 2009, à candidatura dos EAU para acolher, em Abu Dhabi, a sede da Agência Internacional de Energia Renovável — IRENA.
Desde então, a nossa relação tem continuado a desenvolver-se com base no respeito mútuo, na solidariedade e na amizade.
Hoje, esta amizade está a transformar-se numa parceria concreta para o desenvolvimento.
Uma das suas expressões mais significativas é o Complexo Residencial para Estudantes Universitárias, atualmente em construção em Díli, com o generoso apoio de Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan.
A residência proporcionará alojamento seguro a até 300 estudantes universitárias provenientes de famílias vulneráveis de todo o país, ajudando as jovens a superar uma das importantes barreiras ao prosseguimento do ensino superior em Díli.
Isto é muito mais do que uma infraestrutura.
É um investimento nas filhas de Timor-Leste, na educação, nas mulheres e no futuro da nossa Nação.
Valorizamos igualmente a oportunidade de reforçar a formação dos diplomatas e funcionários públicos de Timor-Leste através da Academia Diplomática Anwar Gargash, em Abu Dhabi.
Este seria um investimento no nosso capital humano e na capacidade institucional do nosso Estado, ao mesmo tempo que criaria laços duradouros entre os nossos dois países.
Em nome do Povo de Timor-Leste, expresso a minha profunda gratidão a Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan por estes extraordinários gestos de amizade e generosidade.
Uma Parceria Mais Ampla para o Desenvolvimento
As nossas ambições não devem terminar aqui.
Timor-Leste está a entrar numa nova fase de desenvolvimento.
Procuramos diversificar a nossa economia, reforçar as infraestruturas, desenvolver as energias renováveis, expandir o turismo, melhorar os cuidados de saúde e a educação e criar maiores oportunidades para a nossa população jovem.
Por isso, acolhemos com satisfação o interesse das empresas, investidores e instituições dos EAU em explorar oportunidades de cooperação, particularmente nas áreas das energias renováveis, infraestruturas, logística, turismo, saúde, educação e transformação digital.
Acreditamos que os nossos dois países podem complementar-se, combinando a experiência, a tecnologia e a capacidade de investimento dos EAU com a população jovem, a localização estratégica, os recursos e a determinação de Timor-Leste em desenvolver-se.
No final de 2024, Timor-Leste estabeleceu a sua Embaixada nos Emirados Árabes Unidos.
Aguardo com expectativa poder acolher a presença diplomática permanente dos EAU na nossa capital, Díli.
Paz, Fraternidade Humana e Médio Oriente
Excelências,
Encontramo-nos num momento difícil para o Médio Oriente.
O sofrimento contínuo das populações civis em Gaza e na Palestina, o conflito israelo-palestiniano ainda por resolver e as tensões mais amplas que afetam a região recordam-nos a necessidade urgente de diplomacia, diálogo e respeito pelo direito internacional.
Como Nação que viveu a ocupação, o conflito e o sofrimento, Timor-Leste compreende o custo humano da guerra.
Acreditamos que uma paz duradoura exige justiça, dignidade humana e o direito dos povos a viverem em liberdade e segurança.
Esperamos igualmente que a diplomacia prevaleça sobre o confronto nas tensões mais amplas que afetam a região, incluindo as que envolvem os Estados Unidos e o Irão, e que têm criado incerteza para a comunidade internacional.
Os EAU têm um papel importante a desempenhar na promoção do diálogo, da moderação, da tolerância e da coexistência pacífica.
Estes valores estão refletidos no Documento sobre a Fraternidade Humana para a Paz Mundial e a Convivência Comum, assinado em Abu Dhabi, em 2019, por Sua Santidade o Papa Francisco e pelo Grande Imã de Al-Azhar, Sheikh Ahmed Al-Tayeb.
A fraternidade humana deve orientar não apenas as relações entre as religiões, mas também as relações entre os povos e as Nações.
Neste espírito, aguardo com expectativa a minha visita de solidariedade e amizade aos Emirados Árabes Unidos, em novembro, e a minha participação na Conferência Mundial da Água, em dezembro, como novas oportunidades para aprofundar as relações bilaterais entre os nossos dois países.
Uma Parceria para o Futuro
Excelências,
Timor-Leste e os Emirados Árabes Unidos são muito diferentes em termos de geografia, história e dimensão.
Mas partilhamos importantes aspirações: paz, soberania, dignidade humana, desenvolvimento e investimento nas nossas populações.
A nossa amizade já produziu símbolos significativos: uma residência para jovens timorenses, apoiada pela generosidade dos EAU e concebida em torno da sustentabilidade, da educação e do desenvolvimento humano; e a perspetiva de reforçar a educação e o desenvolvimento profissional dos nossos diplomatas e funcionários públicos através da cooperação com a Academia Diplomática Anwar Gargash.
Espero que isto seja apenas o começo.
Vamos construir sobre esta base e criar uma parceria em que o conhecimento, a tecnologia e o investimento dos EAU se encontrem com a população jovem, a localização estratégica, os recursos e a determinação de Timor-Leste em desenvolver-se.
Vossa Excelência, Ministra Noura Al Kaabi,
Queira transmitir a Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, à Família Real, ao Governo e ao Povo dos Emirados Árabes Unidos a nossa mais profunda gratidão e a nossa mais calorosa amizade.
Que a amizade entre Timor-Leste e os Emirados Árabes Unidos continue a fortalecer-se e a proporcionar maior compreensão, cooperação, oportunidades e prosperidade aos nossos dois povos.
Que Deus Todo-Poderoso e Misericordioso continue a abençoar Sua Alteza Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, a Família Real, o Governo e o Povo dos Emirados Árabes Unidos, e abençoe a amizade entre as nossas duas Nações.
À amizade entre Timor-Leste e os Emirados Árabes Unidos!
Muito obrigado.

Intervensi oleh
Yang Mulia Presiden Republik, J. Ramos-Horta
pada kesempatan
Jamuan Makan Malam dalam rangka Perayaan Persahabatan antara Timor-Leste dan Uni Emirat Arab (UEA)
Senin, 31 agustus 2026, pukul 18.30
Yang Mulia, Ibu Noura Al Kaabi,
Menteri Negara Kementerian Luar Negeri Uni Emirat Arab,
Yang Mulia, Ibu dan Bapak sekalian
Para Tamu Terhormat,
Ibu dan Bapak sekalian,
Dengan memberi hormat sesuai protokol yang berlaku,
Semoga kedamaian, rahmat dan berkah Allah Yang Maha Kuasa dilimpahkan kepada Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Presiden Uni Emirat Arab, Keluarga Kerajaan Al Nahyan dan seluruh rakyat Uni Emirat Arab yang bersaudara.
Merupakan suatu kehormatan bagi saya untuk menyambut Yang Mulia, Menteri Noura Al Kaabi, ke Timor-Leste pada malam istimewa ini saat kita merayakan persahabatan antara kedua negara kita.
Saya ingin menyampaikan apresiasi saya kepada Yang Mulia, Duta Besar Al Dhaheri, Ibu Shaima dan seluruh tim diplomatik Uni Emirat Arab atas dedikasi mereka dalam mendekatkan kedua negara dan kedua bangsa kita.
Kisah Transformasi yang Luar Biasa
Dari masyarakat yang ekonomi tradisionalnya berbasis pada perikanan dan penyelaman mutiara, Uni Emirat Arab telah berkembang, hanya dalam beberapa dekade, menjadi pusat global untuk infrastruktur, pendidikan, inovasi, keuangan, logistik, pariwisata dan bisnis internasional.
Transformasi luar biasa ini tidak terlepas dari visi almarhum Sheikh Zayed bin Sultan Al Nahyan, Bapak Pendiri Uni Emirat Arab, yang komitmennya terhadap persatuan, toleransi, martabat manusia dan pembangunan meletakkan dasar bagi Emirat modern.
Saat ini, di bawah kepemimpinan Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Uni Emirat Arab terus menunjukkan bagaimana visi, keterbukaan dan investasi pada sumber daya manusia dapat mentransformasi suatu Bangsa.
Timor-Leste sangat mengagumi prestasi dan kepemimpinan Uni Emirat Arab.
Dari Persahabatan Menuju Kemitraan
Landasan hubungan kita diletakkan bahkan sebelum terjalinnya hubungan diplomatik formal, pada tanggal 13 november 2009.
Saya mengingat, terutama, dukungan Timor-Leste, pada tahun 2009, untuk tawaran UEA untuk menjadi tuan rumah kantor pusat Badan Energi Terbarukan Internasional — IRENA — di Abu Dhabi.
Sejak saat itu, hubungan kita terus berkembang berdasarkan rasa saling menghormati, solidaritas dan persahabatan.
Saat ini, persahabatan itu bertransformasi menjadi kemitraan konkret untuk pembangunan.
Salah satu perwujudan terpentingnya adalah Kompleks Perumahan untuk Mahasiswi Universitas, yang saat ini sedang dibangun di Díli, dengan dukungan yang murah hati dari Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan.
Asrama ini akan menyediakan akomodasi yang aman bagi hingga 300 mahasiswi dari keluarga rentan di seluruh negeri, membantu perempuan muda mengatasi salah satu hambatan utama untuk melanjutkan pendidikan tinggi di Díli.
Ini jauh lebih dari sekadar infrastruktur.
Ini adalah investasi pada anak perempuan Timor-Leste, pada pendidikan, pada perempuan dan pada masa depan Bangsa kita.
Kami juga menghargai kesempatan untuk memperkuat pelatihan para diplomat dan pegawai negeri sipil dari Timor-Leste melalui Akademi Diplomatik Anwar Gargash, di Abu Dhabi.
Ini akan menjadi investasi dalam sumber daya manusia kami dan kapasitas kelembagaan Negara kami, sekaligus menciptakan ikatan yang langgeng antara kedua Negara kita.
Atas nama rakyat Timor-Leste, saya menyampaikan rasa terima kasih yang mendalam kepada Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan atas sikap persahabatan dan kemurahan hati yang luar biasa ini.
Kemitraan yang Lebih Luas untuk Pembangunan
Ambisi kami tidak boleh berhenti di sini.
Timor-Leste memasuki fase pembangunan baru.
Kami berupaya untuk mendiversifikasi ekonomi kami, memperkuat infrastruktur, mengembangkan energi terbarukan, memperluas pariwisata, meningkatkan layanan kesehatan dan pendidikan, serta menciptakan peluang yang lebih besar bagi generasi muda kami.
Oleh karena itu, kami menyambut baik minat perusahaan, investor dan lembaga dari Uni Emirat Arab dalam menjajaki peluang kerja sama, khususnya di bidang energi terbarukan, infrastruktur, logistik, pariwisata, kesehatan, pendidikan dan transformasi digital.
Kami percaya bahwa kedua negara kita dapat saling melengkapi, menggabungkan pengalaman, teknologi dan kapasitas investasi Uni Emirat Arab dengan populasi muda, lokasi strategis, sumber daya dan tekad Timor-Leste untuk berkembang.
Pada akhir tahun 2024, Timor-Leste mendirikan Kedutaan Besarnya di Uni Emirat Arab.
Saya berharap dapat menyambut kehadiran diplomatik tetap Uni Emirat Arab di ibu kota kami, Díli.
Perdamaian, Persaudaraan Manusia dan Timur Tengah
Yang Mulia, Ibu dan Bapak sekalian
Kita berada di masa yang sulit bagi Timur Tengah.
Penderitaan yang terus berlanjut yang dialami penduduk sipil di Gaza dan Palestina, konflik Israel-Palestina yang masih belum terselesaikan dan ketegangan yang lebih luas yang memengaruhi kawasan ini mengingatkan kita akan kebutuhan mendesak akan diplomasi, dialog dan penghormatan terhadap hukum internasional.
Sebagai Negara yang pernah mengalami pendudukan, konflik dan penderitaan, Timor-Leste memahami dampak kemanusiaan dari perang.
Kami percaya bahwa perdamaian abadi membutuhkan keadilan, martabat manusia dan hak rakyat untuk hidup dalam kebebasan dan keamanan.
Kami juga berharap diplomasi akan mengalahkan konfrontasi dalam ketegangan yang lebih luas yang memengaruhi kawasan ini, termasuk yang melibatkan Amerika Serikat dan Iran, yang telah menciptakan ketidakpastian bagi komunitas internasional.
UEA memiliki peran penting dalam mempromosikan dialog, moderasi, toleransi dan hidup berdampingan secara damai.
Nilai-nilai ini tercermin dalam Dokumen tentang Persaudaraan Manusia untuk Perdamaian Dunia dan Hidup Bersama, yang ditandatangani di Abu Dhabi pada tahun 2019 oleh Yang Mulia Paus Fransiskus dan Imam Besar Al-Azhar, Syekh Ahmed Al-Tayeb.
Persaudaraan manusia seharusnya tidak hanya membimbing hubungan antar agama, tetapi juga hubungan antar bangsa dan negara.
Dengan semangat ini, saya menantikan kunjungan solidaritas dan persahabatan saya ke Uni Emirat Arab, pada bulan november, dan partisipasi saya dalam Konferensi Air Dunia, pada bulan desember, sebagai peluang baru untuk memperdalam hubungan bilateral antara kedua negara kita.
Kemitraan untuk Masa Depan
Yang Mulia, Ibu dan Bapak sekalian,
Timor-Leste dan Uni Emirat Arab sangat berbeda dalam hal geografi, sejarah dan ukuran.
Namun kita memiliki aspirasi penting yang sama: perdamaian, kedaulatan, martabat manusia, pembangunan dan investasi pada penduduk kita.
Persahabatan kita telah menghasilkan simbol-simbol penting: sebuah asrama untuk pemudi Timor-Leste, yang didukung oleh kemurahan hati Uni Emirat Arab dan dirancang dengan berfokus pada keberlanjutan, pendidikan dan pengembangan manusia; serta prospek penguatan pendidikan dan pengembangan profesional para diplomat dan pegawai negeri sipil kita melalui kerja sama dengan Akademi Diplomatik Anwar Gargash.
Saya harap ini hanyalah permulaan.
Mari kita bangun di atas fondasi ini dan ciptakan kemitraan di mana pengetahuan, teknologi dan investasi Uni Emirat Arab bertemu dengan populasi muda, lokasi strategis, sumber daya dan tekad Timor-Leste untuk berkembang.
Yang Mulia, Menteri Noura Al Kaabi,
Sampaikan kepada Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Keluarga Kerajaan, Pemerintah dan Rakyat Uni Emirat Arab rasa terima kasih kami yang terdalam dan persahabatan kami yang terhangat.
Semoga persahabatan antara Timor-Leste dan Uni Emirat Arab terus menguat dan membawa pemahaman, kerja sama, peluang dan kemakmuran yang lebih besar bagi kedua rakyat kita.
Semoga Allah Yang Maha Kuasa dan Maha Penyayang senantiasa memberkati Yang Mulia Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Keluarga Kerajaan, Pemerintah dan Rakyat Uni Emirat Arab, serta memberkati persahabatan antara kedua negara kita.
Untuk persahabatan antara Timor-Leste dan Uni Emirat Arab!
Terima kasih banyak.
–END–